در بحث از مباني در تعليم وتربيت، دو مبنا وزير ساخت مهم تربيتي، يعني مباني هستي شناسي و انسان شناسی و جود دارد که در به مبنا اول یعنی مباني هستي شناسي پرداخته مي شود.

الف) مبانی هستی شناسی

اولين مباني که در اين بخش مورد بحث وبررسي قرار مي گيرد، مباني هستي شناسي است. زيرا نوع نگاه انسان به هستي وطبيعت تأثير در نحوه ي تربيت داشته ومشخص کننده ي رويکرد تربيتي انسان مي باشد.

1. نظم و قانون مندی

بر اساس تعالیم حیات بخش دین اسلام جهان هستی از نظم و قانون مندی ویژه و دقیقی برخوردار است. همه اجزاء و ارگانیسم جهان هستی از کوچک و بزرگ، زمینی و آسمانی، طبق نظم دقیق و سازمان یافتگی خاص، براساس قانون مندی حساب شده تحت تدبیر خداوند متعال، هرکدام اهداف خود شان را دنبال می کنند. بناء براین، آموزه های دین مبین اسلام بر نظامند و قانون مند بودن تمام پدیده های هستی تأکید داشته و آنرا مبنا و زیرساخت باور و اعتقاد و جلب توجه به قدرت بی نهایت خداوند متعال می داند. لذا است که در امر تعلیم و تربیت اسلامی نیز باید نظام مندی و قانون مندی جهان هستی، به عنوان یکی از زیر ساخت های تربیتی قرار گرفته و اهداف و اصول و روشهای تربیت بر این مبنا استوار شوند.

2. پايان پذيری جهان طبيعت

بر اساس باور اسلامی، جهان هستی فنا پذیر بوده و تمام موجودات آن روزی از این دنیا رخت بر خواهند بست؛ زیرا همه چیز در این دنیا عمر موقت دارند و هیچ چيزدائمی نیست. پس اگر این حقیقت مبنای تربیت قرار بگیرد که هرچه در این دنیا است روزی پایان خواهد یافت؛ زیرا ساختار و ماهیت جهان هستی طوری است که همه چیز آن پایان یافتنی است، عمیقاً در رشد و تقویت باور و ایمان متربی تأثیر مثبت خواهد داشت. زیرا این باور انسان را از دل بستگی و احساس تعلق دائمی به این زندگی باز می دارد و در وی این باور را به وجود می آورد که زندگی در این جهان برای وی هدف نهایی نیست، بلکه باید از زندگی این جهان توشه ی مناسبی برداشت نمود برای زندگی اخروی. لذ است که فنا پذیری و پایان یافتن جهان هستی به عنوان یکی از مبانی هستی شناسی در مکتب اسلام مطرح است

3. عظمت وگستردگي بيکران هستي

جهان و هستی از چنان عظمت و گستردگی بیکرانی برخوردار است که بشر تا حالا با تمام پیشرفت های مختلفی که داشته است، هنوز تنها توانسته است از بخشي بسیار کوچکی از هستی آگاهی یافته و اطلاعاتی به دست آورده باشد. زیرا پدیده های زیادی در جهان وجود دارد که انسان در مورد آنها هیچ شناختی ندارد و چون پدیده های جهان هستی منحصر در آنهایی نیستند که در حیطه علم و شناخت بشر قرار دارد. بلکه بسیاری از پدیده ها و اصول و قوانین حاکم برآنها را بشر نمیداند. عظمت و گستردگی جهان از جهات مختفی قابل بحث است.:

1.از جهت گستردگی و بي کرانه بودن آن.

2.از جهت نظم و انسجام و برنامه ی دقیق، که حاکم بر کل پدیده های هستی است.

3.از جهت قوانین و سنت های تغییر ناپذیری که حاکم بر پدیده هاي هستی است که بشر از راه کشف آن قوانین و سنت ها می تواند بر احوال و آثار آن پدیده آگاهی یابد و از این علم و آگاهی در زندگی و پیشرفت و تمدن سازی خود استفاده نماید. در آموزه هاي دیني،این عظمت و گسترش جهان به خوبی بیان شده است.

4. هستی برای انسان

بر اساس معارف و آموزه های دین مبین اسلام هستی و تمام موجودات در آن برای بهره برداری انسان آفریده شده است؛ زیرا انسان مخلوق برگزیده شده ی خداوند و خلیفه وی در زمین و اشرف مخلوقات است. لذا است که چنین موجود ومخلوق، شایسته ی آن است که خداوند، زمین و آسمان و آنچه در آنها است را مسخر وی قرار دهد و همه چیز را برای بهره برداری وی بیافریند. لذا است که یکی از مبانی هستی شناسی تعلیم و تربیت در اندیشه ی اسلامی. آفرینش و خلقت تمام موجودات در هستی برای استفا ده و بهره وری انسان است. تا انسان با استفاده از تمام مواهب الهی به تربیت خود پرداخته ودر جهت به دست آوردن کمال حقیقی که همان خدا جویی و قرب الهی است موفق شود.

دیدگاه

*